RAMAZAN GÜNÜ KENDİ KENDİNE ELİYLE BOŞALMAK ORUCU BOZAR

SORU 1- Geçen Ramazan ben oruç olduğum halde elimle kendi kendime
boşaldım. Bana ne gerekir?
CEVAP: Bu adetten dolayı Allah'a tevbe etmen gerekir. Çünkü ilim sahiplerinin
bu konudaki iki görüşünden sahih olanına göre bu haram kılınmış bir
alışkanlıktır. Çünkü Allah Teala şöyle buyurmuştur: "Onlarki ırzlarını (ferclerini)
korurlar. Ancak zevclerine ve sahip oldukları cariyelerine karşı münasebetleri
müstesnadır. Bundan ötürü kınanmazlar. Artık kimde bunda ötesini ararsa,
işte onlar haddi aşanların ta kendileridir." (Mü'minun, 5-7) Peygamber Sallallahu
aleyhi vesellem de şöyle buyurmuştur: "Ey gençler topluluğu! İçinizden kimin evlenmeye
gücü yeterse evlensin. Çünkü bu, gözü haramdan ferci zinadan daha iyi
korur. Gücü yetmeyen ise oruç tutmalıdır. Çünkü oruç onun şehvetini engeller.
Peygamber Sallallahu aleyhi vesellem evlenmeye gücü yetmeyen gençleri oruç
tutmaya yönlendirmiştir. Oruçta bir tür zorluk olduğu kesindir. Şayet elle boşalmak
suretiyle cinsel tatmin caiz olsaydı Peygamber gençleri ona yönlendirirdi.
Çünkü gençler için bu daha kolay bir şeydir. Çünkü bunda bir miktar zevk
de vardır. Peygamber kolay olanı bırakıp da zor olanı tercih etmezdi. İki şeyden
birini tercihte serbest bıraktığı zaman Peygamberin Sallallahu aleyhi vesellem adeti
günah olmadığı müddetçe kolay olanı tercih etmekti. Peygamberin bu meselede
zor olanı tercih etmesi diğerinin caiz olmadığının delilidir.
Bunu Ramazanda oruçlu iken yapmasına gelince bu, günahı daha da arttırır.
Çünkü bununla orucu bozulur ve Allah'a iki defa tevbe etmelidir. Hem böyle
bir fiili işlediğinden dolayı tevbe etmelidir, hem de orucunu bozduğundan
dolayı tevbe etmelidir. Orucunu bozduğu bu günü de kaza etmelidir.(1)

SORU 2- Bir genç orucun bozulduğunu bilmeyerek şehveti galip gelince
Ramazanda eliyle boşaldı. Hükmü nedir?
CEVAP: Ona bir şey gerekmez. Çünkü yukarıda oruçlunun orucunun ancak
şu üç şartla bozulacağını ifade ettik: Bilmek, hatırlamak ve istemek.
Fakat ben derim ki bir insanın elle boşalmamak için sabretmesi gerekir.
Çünkü şu ayetten dolayı bu haramdır: "Onlar ki tenasül organlarını korurlar.
Ancak eşlerinden ve cariyelerinden korunmazlar. Onlarla ilişkilerinden dolayı
kınanmazlar. Kim bunun ötesine geçmek isterse, işte onlar haddi aşanlardır."
(Mü'minun, 5-7)
Bunun bir delili de Peygamberin şu hadisidir: "Ey gençler topluluğu! İçinizden
kimin evlenmeye gücü yeterse evlensin. Çünkü bu, gözü haramdan, ferci
zinadan daha iyi korur. Gücü yetmeyen ise oruç tutmalıdır."
Şayet elle tatmin caiz olsaydı Peygamber ona yönlendirirdi. Çünkü mükellef
için bu daha kolaydır. Çünkü insan onda bir cinsel tatmin de bulur. Halbuki
oruç böyle değildir, onda meşakkat vardır. Peygamber kolay olanı bırakıp da
orucu tavsiye edince bu, ötekinin caiz olmadığını gösterir.(2)

SORU 3- Ben ondokuz yaşına gelmiş bir gencim. Bir problemim var. O
da şu: Takriben günde dört defa elle tatminden kendimi alamıyorum. Bunu mübarek Ramazan ayında bile yapıyorum. Yukarıda da söylediğim gibi bundan
kendimi alamıyorum. Bana keffaret gerekir mi, gerekmez mi?
CEVAP: Sana sabır ve tahammülü tavsiye ederiz. Çünkü bu fiil şer'an haramdır.
Fakat zinadan daha hafiftir. Bazı alimler nefsinin zinaya ve livataya
düşmesinden korkanlara şehvetleri yatışmadığı zaman bunu mübah görmüşlerdir.
Biz sana orucu tavsiye ediyoruz. Çünkü oruç şehveti hafifletir. Peygamber
Sallallahu aleyhi vesellem evlenemeyenleri bunun için oruca yönlendirmiştir. Sonra
sana evlenmeye çalışmanı tavsiye ederiz. Çünkü evlenmek gözü haramdan, ferci
zinadan daha iyi korur. Evlenmek için bütün imkanlarını ortaya koy. Allah sana
yardım edecektir, aciz kaldığın şeyde sana yardım edecektir. Ramazan günü de
bu adetini bırakamamış olmana gelince şüphesiz bu orucu bozar. Fakat keffareti
gerektirmez. Fakat bu sene ve geçen sene bozduğun oruçları kaza etmen gerekir.
Geçen senenin günlerinin kazasıyla birlikte herbir günün keffareti olarak bir
tane fakiri doyurmalısın. Ayrıca Allah'a tevbe et. Tevbe önceki günahları siler.(3)

SORU 4- Eliyle evlenen hakkındaki şer'î hüküm nedir? Ramazan ayında
gündüz eliyle evlenenin hükmü nedir? Üç defa (vallahi, vallahi, vallahi) bir daha
bunu yapmayacağına yemin edip de tekrar yapanın hükmü nedir?
CEVAP: Eliyle evlenmek caiz değildir. Buna masturbasyon (elle boşalmak)
denir. Bunu Ramazan günleri yapanın günahı başka günlerde yapanın günahından
daha büyüktür. Tevbe etmesi, istiğfar etmesi ve meni geldiği zaman bozulan
günlerin orucunu kaza etmesi gerekir.
Bunu yapmamaya yemin edip de yapan kimseye gelince yeminine uymadığı
için yemini tekrarlamış olsa bile bir yemin keffareti gerekir. Çünkü bir şeye yemin
etmiştir. Yeminin keffareti bir kölenin azat edilmesi veya on fakirin doyurulması
veya on fakirin giydirilmesidir. Bunlara gücü yetmeyen üç gün oruç
tutar. Fakirlere yedireceği şey buğday ve pirinç gibi beldenin kendi yiyeceklerinden
herbir fakire yarım ölçek olmak üzere toplam beş ölçek yiyecektir.
Herbir yoksula giydireceği elbisenin miktarı ise namazda üstünü örtecek elbisedir.
Başarı Allah'tandır.(4)

SORU 5- Bir müslümanın Ramazan günü şehveti harekete geçtiği ve eliyle
tatminden başka bir çare bulamadığı zaman orucu batıl olur mu? Bu durumda
ona kaza mı gerekir, keffaret mi?
CEVAP: Ramazanda olsun, başka zamanda olsun elle tatmin haramdır, yapılması
caiz değildir. Bunun delili şu ayettir: " Onlar ki, iffetlerini korurlar; ancak
eşleri ve ellerinin sahip olduğu (câriyeleri) hariç. (Bunlarla ilişkilerden dolayı)
kınanmış değillerdir. Şu halde, kim bunun ötesine gitmek isterse, işte bunlar, haddi
aşan kimselerdir." (Mu'minun, 5-7)
Bu fiili Ramazan günü oruçlu iken işleyen kimsenin Allah'a tevbe etmesi ve
o günü kaza etmesi gerekir. Bunun keffareti yoktur. Keffaret sadece cimada
vardır.
Başarı Allah'tandır.(5)

SORU 6- Ramazanda bilerek kasden elle boşalan kimseye ne gerekir? Bu
günü kaza etmesi gerekir mi? Diğer Ramazana kadar kaza etmediği zaman
hükmü nedir? Bize delilleriyle birlikte anlatın, Allah size sevap versin.
CEVAP: Birincisi: Eşi ve cariyesi olmaksızın kendi kendine elle boşalmak
şu ayetin genel hüküm ifade etmesi sebebiyle haramdır: " Onlar ki, iffetlerini
korurlar; ancak eşleri ve ellerinin sahip olduğu (câriyeleri) hariç. (Bunlarla ilişkilerden
dolayı) kınanmış değillerdir." (Mu'minun, 5-6)
Zararlı olduğu, yapanın kınandığı, üstelik Ramazan günü oruçlu iken bunu
yaptığı için bunu Ramazanda kasten yaparsa ayrıca başka bir günah daha işlemiş
olur. Çünkü oruca da saygısızlık etmiştir. Kaza etmesi gerekir. Keffaret gerekmez.
Çünkü kadının ferci olmadan meni inmesine benzer.
Bunun bir diğer delili Buhari'nin Aişe'den naklettiği şu hadistir: " Peygamber
Sallallahu aleyhi vesellem oruçlu iken hanımını öperdi. Ama o şehvetine hepinizden
daha çok hakimdi."
Bunun anlamı şehvetine hakim olamadığı zaman Ramazanda oruçlu iken
öpmesi caiz değildir demektir. Şehvetle meni geldiği zaman orucu bozulur. Keffaret
gerekmez. Kaza ve tevbe gerekir.
İkinci olarak: Kim diğer Ramazan girinceye kadar meşru bir mazereti olmaksızın
önceki Ramazana ait bir veya birkaç günlük kaza orucunu tutmayıp
geciktirirse ihmalinden dolayı Allah'tan af dilemesi ve tevbe etmesi ve kaza ile
birlikte herbir gün için bir fakiri doyurması gerekir. Nitekim sahabeden bir topluluk
böyle fetva vermişlerdir. Yoksul doyurmanın ölçüsü beldenin yiyeceğinden
yarım ölçek yani yaklaşık bir buçuk kg. yiyecektir. Başarı Allah'tandır.(6)

SORU 7- Size anlatacağım olay şu: Hicri 1410 yılı Ramazan ayında bir
hastanede kontrolüm vardı. Bu randevuya başka bir zamanda gitme imkanım
yoktu. Muayene eden doktorun yanına girdiğimde benden bir meni tahlili istedi.
Bunun zorunlu bir şey olduğunu söyledi ve mecbur etti. Nihayet tahlil için
meniyi verdim. Bir Ramazan günü idi. Meniyi elle boşalmak yöntemiyle temin
ettim. Hastaneye geleceğim gün hastane tarafından belirlenmişti. Oraya başka
zaman tekrar gelme imkanım yoktu. Bu randevu benim ve eşimin tahlili içindi.
Ey üstat, bu konuda bana bir fetva vermenizi istiyorum: Bana kazadan başka
keffaret de gerekir mi? İbadeti bilinçli olarak yapmak için soruyorum. Allah size
başarılar versin.
CEVAP: Durum anlatıldığı gibi olduğu zaman sana elle boşaldığın günden
bedel olarak kaza gerekir, keffaret gerekmez.
Başarı Allah'tandır.(7)

SORU 8- Ondört, onbeş yaşlarımda iken mübarek Ramazan günlerinde
sayısını hatırlamadığım kadar masturbasyon (elle boşalma) yaptım. İster Ramazanda
olsun ister başka zamanda olsun ben bunun haram olduğunu bilmiyordum.
Ben bunun ismini de bilmiyordum. Abdestimi alıyor ve gusletmeden namazımı
kılıyordum. Kıldığım namazın ve tuttuğum orucun hükmü nedir? Namazı
ve orucu iade etmem gerekir mi? Ayrıca ben bu günlerin sayısını da bilmiyorum.
Ne yapmam gerekir?
Birincisi: Bu gizli alışkanlık (elle meniyi boşaltmak) haramdır. Bunu Ramazan
günü yapmak haramlığını daha da ağırlaştırır.
İkincisi: Elle boşalarak orucunu bozduğun günleri kaza etmen gerekir.
Çünkü bu fiil orucu bozar. Orucunun bozulduğu günleri iyi tespit etmelisin.
Üçüncüsü: Şayet kazayı diğer Ramazana kadar geciktirmişsen kaza ettiğin
herbir gün için ayrıca bir fakiri doyurman gerekir. Bunun ölçüsü beldenin meşhur
yiyecek maddelerinden yarım ölçek yiyecektir.
Dördüncüsü: Elle boşalma esnasında meni geldiği zaman abdest yeterli değildir,
gusletmek de gerekir.
Beşincisi: Gusletmeden kıldığın namazları da kaza etmen gerekir. Çünkü
küçük taharet büyük taharet yerine geçmez.
Başarı Allah'tandır.(8)

___________________________________

(1) İbn Useymîn, el-Fetâvâ Kitabu'd-Da've, 1/171-172
(2) İbn Useymîn, el-Fetâvâ Kitabu'd-Da've, 1/172-173
(3) İbn Cibrin, Fetâvâ es-Sıyam, s. 44-45
(4) Fetâvâ el-Lecnetu'd-Daimetu li'l-Buhusi'l-İlmiyyeti ve'l-İfta, Fetva no: 4976
(5) Fetâvâ el-Lecnetu'd-Daimetu li'l-Buhusi'l-İlmiyyeti ve'l-İfta, Fetva no: 2192
(6) Fetâvâ el-Lecnetu'd-Daimetu li'l-Buhusi'l-İlmiyyeti ve'l-İfta, Fetva no: 2735
(7) Fetâvâ el-Lecnetu'd-Daimetu li'l-Buhusi'l-İlmiyyeti ve'l-İfta, Fetva no: 13476
(8) Fetâvâ el-Lecnetu'd-Daimetu li'l-Buhusi'l-İlmiyyeti ve'l-İfta, Fetva no: 10551

Re: RAMAZAN GÜNÜ KENDİ KENDİNE ELİYLE BOŞALMAK ORUCU BOZAR

sayin ocam kadin erkegin cinsel organini operse kadinin guslu boulurmu

Lütfen!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

Ben mastürbasyon yapınca kaza gerektirdğini biliyordum ama 2. kez yapıldığında kefaret gerektirdiğini sonradan öğrendim kefaret tutmam gerekirmi??

elle boşalma

ALLAH RAZİ olsun İNŞALLAH bidaha ya
pmicam ellede

ALLAH RIZASI için cevap verin hocammm kurban olayım

Sayın Hocam;
Ramazanda iken öğlen saatlerinde yatağa yattım uyumaya çalışıyordum elle(mastürbasyon,resim,video izleme) olmadan fakat cinsel yönde rüya görme isteği düşünürek ve cinsel şeyler düşünerek uyumaya çalışıyordum uyudummu uyumadımmı rüya halindemiydim bilmiyordum günah olup olmadığındanda emin değildim ve kesinlikle istemeden meni sıvısı geldi günahım çokmu büyük orucum bozulmuşmudur,kaza yada kefaret gerektirirmi nasıl tevbe etmem gerekir? DipNot: Günah olup olmadığını tam olarak bilmiyorum ancak o an sanki birşey olmaz gibisinden birşey düşünmüş olabilirim fakat sizden günah olduğunu bile bile düşündüğümü ama istemeyerek boşaldığımı bildiğimi düşünürek en kötü senaryoya cevap veriniz lütfen lütfen

nasil yapabilirim yardim ediniz lutfen

KOCAMLA BOSANDİK, BEKARİM. ARADA SIRADA CİNSİ İLİSKİ İSTİYORUM.
nikahsiz erkekle cinsi iliski yasarsam gunahmi. Evetse ben napabilirim ihtiyacim var buna. Nikah yapamam ailem izin vermez. Lutfen yardimci olun bana...

Re: nasil yapabilirim yardim ediniz lutfen

yapma

Re: nasil yapabilirim yardim ediniz lutfen

Hemen evlenme li sini z

Lütfen cevap hocam arkadaşımın içi hiç rahat değil.

Selamun aleyküm hocam , arkadaşım ramazanda çook mastürbasyon yapmış . Günah olduğunu bildiği halde . Kaza orucunu ramazandan sonrada tutacakmış . Ama 2 kez yapınca kefaret gerektirdiğini yeni öğrenmiş. Şimdi sadece kaza orucu tutsa olur mu ? Bir de tövbe etse ? Başka bir öneriniz var mı ? Kendisi 14 yaşında.

ramazanda birden fazla masrurbasyon

Merhaba ben orucluyken masturbasyon yaptım ama çok kez kaç gün oruç tutmalİeyım kefaret yerine para ödesem fakirlere olurmu yaşım 15

Oruçsuzken masturbasyon yapmak

Arkadaşlar ben ramazan ayında 1 kez oruçluyken masturbasyon yaptım ama iftar vaktinden sonra. Kaza olarak 1 günde tuttum. Ben bazı sebeplerden dolayı (kurslar, yolculuklar vb..) oruç tutamıyordum ve bugünlerden birindede masturbasyon yaptım bu kefaret grektirir mi ?

oruçsuzken masturbasyon yapmak

eğer oruçsuzken yaptı isen gerektirmez.fakat oruçlu iken yapsaydın günü gününe kaza gerektirirdi.çünkü cenabetlik orucu bozar.ayrıca oruç tutup iftartan sonra masturbasyon yaparsan günah değildir,senn iftara kadar nefsine sahip olman gerekir...umarım bildiklermle seni yanıltmam.bende internet yardımı ile bunları öğrendm...

Danışma

mrb.ben genellikle iftardan 1.5 saat sonra banyo yapıyom.orada elle boşalıyorum.bunun bir sakıncası veya günahı varmıdır.ama boşalmak ihtiyacı duyuyorum biraz fazlasıyla.birde bazen sohbet sitelerinde sohbet ediyorum diyelim bir kızla.ama ciddi tanışma olarak.ama o an sıcak düşüncelere dalmıyorum.fakat iç çamaşırımda ıslaklık oluyor fark ettigimde.dedigim gibi o sohbet anında farklı bir düşüncede degilim.ama yinede ıslaklık fark ediyorum.bunun orucu bozma durumu nedir.ne yapmam gerekiyor.lütfen yardımcı olun.birde 61 günlük ceza orucuna tabi kalırsam bu hangi yollara olur.bu anlattıklarımın içinde.bazen istemesemde resimlere bakıyorum.bunun açıklamaması ne olur...

Re: Danışma

İç çamaşırındaki ıslanma orucu bozmaz, gusül de gerektirmez. Bu yanlızca namaz abdestini bozar. Oruçken boşalırsan kefaret gerekir. İftardan sonra dışarı çıkıp dolaşmayı, sosyalleşmeyi denemelisin ya da ibadete yönlenmelisin. Böylece resimlere bakıp sohbet etmeye ve haliyle boşalıp duşa girmeye vaktin kalmayacaktır. Dinimiz bu yaptıklarını doğru bulmuyor. Bir süre seni cezbedecek bu davranışlardan uzak kalırsan şehvetinin kırılmaya başladığını göreceksin. İftarda az yemek bir başka stratejidir. Bence en kolay yolu eğer imkanın varsa ahlaklı bir bayanla evlenmendir. Ama yanlızca cinsellik için yapma bunu...

ramzanda masturbasyon yapmak

ben 13 yaşındayım ramazanda orucumun bozulmadığını zannederek 1 den fazla masturbasyon yaptım sonra öğrendim ve bidaha yapmadım sizce kefaret orucu tutmalımıyım ?

boşalmak orucu bozarmı

kaç gün kaza yapmam gerekir

Re: RAMAZAN GÜNÜ KENDİ KENDİNE ELİYLE BOŞALMAK ORUCU BOZAR

kaç gün kaza etmem gerekir

boşalmak orucu bozarmı kendi kendime kendi elimle boşaldımda

kendi kendime kendi elime noşaldım oruxum bozuldumu

Boşalmak

1-Ramazan günü oruç iken kendiliğimden (ben istemeden) boşalmışım orucum bozulmuş mudur? Kefaret gerekir mi? 2-Ramazan akşamı (oruç değilken) kendi elimle boşaldım. Hükmü nedir?

CVP:Boşalmak

kendiliğinizden boşalırsanız sorun olmaz. iftar ile sahur arasında boşalırsanız yine sorun olmas

...

çok sağol rahatlattın beni elle yapmamıştım onu merak ediyodum

ramazan içinde 1 kere boşaldım ama ramazanın ortalarında

s.a hocam bn ramazanın ortasında 1 kere boşaldım ama hemen gusül abdesti aldım.ama ramazanın ortasına kadar resim vb. gibi şeylere baktım izledim ama boşalmadım sadece ramazan içinde 1 kere boşalmadım orucuma devam etmeliyim?

Ramazanda gece elle çekilirmi ??

Ramazanda hiç elle çekilmezmi gerçekten çok zorlaşıyor ne yapmalıyım

ramazan ayında oruçsuz 4 kere mastürbasyon yaptım....

arkadaşlar nolur yardım edin aynı ramazan ayında 4 kere elle boşaldım ama hepsini oruç tutmadığım bir günlerde yaptım.kefaret gerekir mi ? acil yardım edin cevaplarınızı bekliyorum..unutmayın oruç tutmadım.

CVP:ramazan ayında oruçsuz 4 kere mastürbasyon yaptım....

Oruç tutuyorsanız geçerli, oruç tutmadınız ise sorun yoktur kardeşim

Re: RAMAZAN GÜNÜ KENDİ KENDİNE ELİYLE BOŞALMAK ORUCU BOZAR

şimdi ben bir kere boşaldım öğrendim bunu kaza yapacagım...ikinci kez aynı ramazanda oldu bende ama elle lmadı resim yüzünden oldu ve ben kearet oldugunu bilmiyordum hatta yanlışlıkla oldu çok pişmanım ve tövbe ettim kefaret gereklimidir ??

Şehvetten sonra gelen meni

Bir kişi şehvete düşse,Eli ile tatmin olacak gibi olup yapmasa,kendisini ,menisini tutsa, aradan az bir zaman geçtikten sonra az miktar meninin mezi ile karışmış olarak geldiğini fark etse,Orucu bozulurmu ? Cevap verirseniz çok seviniriz.

Allah c.c sizden razı olsun.

cevap ?

ben 19 yaşındayım sürtünerek kendi kendine boşalmak orucu bozar mı oruçlu olmasak bile bu günah mı ? ve bilmeden oruç tutmazken bir defa elimle boşaldm bunun için bişey yapmam gerekiyo mu günaha giriyomuyum ???

Re: cevap ?

cvp istiyorum ...

CVP:Re: cevap ?

Sürtünerek, izleyerek, dokunarak vs. kendi müdahelenizle boşalırsanız, oruçlu iseniz (Sahurla-iftar arası) orucunuz bozulur kaza etmeniz gerekir. tekrar aynısını bile bile yaparsanız keffarette gerekir.

cevap ?

peki norma zamanda oruçSuzKende boşalmak günah mı degi mi ?

Yorum izleme seçenekleri

Yorumların gösteriminde tercih ettiğiniz şekli seçerek değişiklikleri etkinleştirmek için "Ayarları kaydet"i tıklayınız.

Yeni yorum gönder

Bu alanın içeriği gizli tutulacak ve açıkta gösterilmeyecektir.
  • Allowed HTML tags: <a> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd> <img> <b>
  • Satır ve paragraflar otomatik olarak bölünürler.
  • Web sayfası ve e-posta adresleri otomatik olarak bağlantıya çevrilir.

Biçimleme seçenekleri hakkında daha fazla bilgi

Yemek Tarifleri

Lezzet Vadisi sitemizi favorilerine ekle

Son yorumlar



Google
 

. . . . . . . . . . . . . . Iste Zehirli Ok'lar . . . . . . . . . . . . .
Alkol · Flört · Porno · Seks · Zina · Göz Zinası · Şehvet · Aşk · Chat · Dans · İftira · Nefis · Medya · Televizyon · Şeytan · Büyü ve Sihir · Cincilik · Fal · Kehanet · AIDS

. . . . . . . . . . . . . . Panzehirler . . . . . . . . . . . . .
Amel · Dua · Namaz · Oruç · Zekat · Evlilik · Eğitim · Hayat · Aile · Gençlik · Kadin · Tesettür · Sevgi · Maneviyat · Ahlak · Bela ve Musibet · Edep · Haya · iffet · Sabır · Tevbe · Şefeaat· Nasihat · RIZIK · Sağlık

Perde arkası · Güvenlik · Haber · Hikaye · Kitap Tavsiyesi · Soru-Cevap · Şiir · Asrı Saadet · Osmanlı

Anket

Chat, forum ya da messenger den tanıştıkların ile sohbetin boyutu ne kadar?:

Fetvalar::1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13